تغییرات و پیشرفتهای تکنولوژی به خصوص شتاب این تغییرات در عصر حاضر گاهی وقتها ما را با سردرگمی مواجه میکند و خیلی وقتها بشر تصور میکند در برابر قدرتی تمام عیار و مطلق قرار گرفته و دست تسلیم را در برابر این پیشرفتها بالا میآورد. هوشمصنوعی هم یکی از جدیدترین دستاوردهای بشر در زمینه علم و تکنولوژی است که گاهی آنچنان در برابر توانمندی آن دچار تحیر میشویم که تصور میکنیم؛ هوشمصنوعی به زودی جایگزین بشر میشود و قرار است در آیندهای نه چندان دور از فناوری و صنعت گرفته تا هنر و سایر دستاوردهای بشری همه و همه در دستان هوشمصنوعی قرار بگیرد و بشر دستبسته در گوشهای بنشیند و تنها نظارهگر صحنهگردانی این دستاورد خودش باشد.
اما نکته اصلی درست همینجاست که هوشمصنوعی مانند بسیاری دیگر از مصادیق پیشرفت علم و تکنولوژی ساخته دست بشر است و قرار نیست مخلوق بر خالق مسلط شود!
این دستاورد بشری هر چند بسیار توانمند است و دانشمندان این حوزه توانستهاند دستیاری توانمند و کم نقص را بر مبنای هوش انسانی راهاندازی کنند، اما در نهایت باید توجه داشت هوشمصنوعی، مصنوع دست بشر است و نمیتواند بینقص و کامل باشد همچنانکه بشر با تمام توانمندیهای خود دارای نواقص و کاستی و ممکن الخطاست.
نقطه ضعف بشر در برابر دستاوردهای علم و تکنولوژی دقیقاً همانجایی است که تصور میکند در برابر ساختاری بیعیب و نقص قرار گرفته و خود را در برابر سیستم که ساخته دست خودش است تسلیم میکند. اینگونه میشود که وقتی در برابر قابلیتهای هوشمصنوعی قرار میگیریم احساس میکنیم قرار است این دستاورد بشری به زودیهای زود جایگزین انسان شود.
البته که تئوری جایگزینی بشر با دستاوردهای بشری ناشی از فناوری اطلاعات و پیشرفتهای تکنولوژی، موضوع تازهای نیست و امروز بسیاری از مشاغل قدیمی با تکنولوژی جایگزین شدهاند؛ مسئلهای که هر چند برخی مشاغل قدیمی و سنتی را از رونق انداخته یا حتی منقرض کرده، اما کار ما را در بسیاری از حوزهها آسانتر کرده و حتی منجر به خلق مشاغل تازهای شده است. اما حتی تکنولوژی هم یارای مقابله با اصالت مشاغلی و ساختههایی همچون صنایعدستی و فرش دستباف، معرق و میناکاری و منبت را ندارد و استادکاران ماهر این حوزهها همیشه توانمندی و اوج هنر انسانی را به رخ میکشند. اصلاً قرار هم نیست هوشمصنوعی را در هر زمینهای به کار بگیریم و به جای ما فکر کند!
جایی که ما فکر کردن و خلاقیتمان را کنار بگذاریم و برای خلق کردن آثار تازه به هوشمصنوعی اتکا کنیم، آنجاست که میتوان گفت به جای تسلط بشر بر تکنولوژی، تکنولوژی سوار بشر شده است. همچنانکه پیش از این نیز در زمینههای مختلفی همچون فضای مجازی و سایر دستاوردهای بشری شاهد معکوسشدن روند تسلط تکنولوژی بر بشر بودهایم و دستاوردهای علم و تکنولوژی، اینترنت و فناوریهای اطلاعات به جای آنکه در خدمت علم و عدالت قرار گیرد به گسترش شکافهای اجتماعی و بیعدالتی منتهی شده است.
برای درامان ماندن از چالشهای هوشمصنوعی باید ساز و کارهای نظارتی و ابزارهایی برای این نظارت طراحی و اجرا کرد.
همچنانکه چین پیشنویس مقررات جدیدی را منتشر کرد که نظارت بر خدمات هوشمصنوعی را که برای شبیهسازی شخصیتهای انسانی و تعامل احساسی با کاربران طراحیشدهاند، سختتر میکند.
مقررات پیشنهادی بر خدمات و محصولات هوشمصنوعی که در چین ارائه میشوند، اعمال خواهد شد. این خدمات و محصولات الگوهای فکری، شیوههای ارتباطی و ویژگیهای شخصیت انسانی را شبیهسازی کرده و از طریق متن، تصویر، صوت، ویدئو و سایر ابزارها تعامل عاطفی با کاربران برقرار میکنند.
این پیشنویس یک رویکرد نظارتی را ترسیم میکند که ارائه دهندگان خدمات را ملزم میکند تا به کاربران در مورد مصرف بیش از حد هشدار دهند و در صورت بروز علائم اعتیاد در کاربران، مداخله کنند.
این پیشنویس همچنین خطوط قرمزی در مورد تولید محتوا و رفتار تعیین و تصریح کرده است که سرویسها نباید محتوایی تولید کنند که امنیت ملی را به خطر انداخته، شایعهپراکنی کرده یا خشونت و فحشا را ترویج کند.
این اقدام کشور چین اگرچه میتواند در ساماندهی و نظارت بر هوشمصنوعی مؤثر واقع شود، اما برای نظارت بر این دستاورد علمی و ممانعت از آسیبهای آن باید در سطح بینالمللی و با همکاری همه کشورهای جهان ساز وکاری طراحی شود.
